ZKS Stilon Gorzów


PŁYWANIE

Sekcja pływania powstała pod koniec 1952 r., a inicjatorem jej utworzenia był Mieczysław Zagórski, który po uzyskaniu uprawnień instruktorskich rozstał się z gorzowskim Kolejarzem i zasilił Unię. Pierwszym poważniejszym sprawdzianem zawodników Unii były mistrzostwa Gorzowa rozegrane w tymże roku. Pływacy z klubu przy GZWS spisali się nadspodziewanie dobrze, i z dorobkiem 34 punktów zajęli IV miejsce. 31 stycznia 1953 odbył się pierwszy pojedynek pływacki z Gwardią Ktotoszyn, przegrany 65:73. Barwy Unii reprezentowali wówczas: Zagórski, a także Rączka, Mańczak, Piekuta, Kurzawa, Kalinowski, Kramer, Kubiak, Sobczakówna, Silecka, Załachowska, Jarosławska. W 1954 r. Unia uplasowała się na drugich miejscach w mistrzostwach Gorzowa i województwa (za Wartą, a przed Stalą i Startem Gorzów, oraz Kolejarzem Sulechów, LZS Międzyrzecz, Stalą Świebodzin i Spójnią Zielona Góra), a także na czwartej pozycji w mistrzostwach zrzeszenia, a tacy zawodnicy jak Mieczysław Zagórski, Wacław Dzierżyc czy Jerzy Prokesz zwyciężali indywidualnie w okręgu zielonogórskim. Następował też rozwój szkolenia młodzieży. W 1958 roku pływacy Unii zajęli trzecie miejsce w drużynowych mistrzostwach okręgu za Wartą i Zniczem Gorzów. W okresie tym czołowym działaczem sekcji był Czesław Kornatowski.

Na efekty nie trzeba było długo czekać, gdyż w latach 60-tych i w pierwszej połowie lat 70-tych gorzowianie zaczęli zdobywać medale na mistrzostwach Polski, bili także rekordy kraju. Pierwszą zawodniczką, która stanęła na podium MP w gronie seniorek była Jadwiga Stalewska, która w sierpniu 1960 r. w Mątwach sięgnęła po srebrny medal na 100 m i brązowy na 200 m stylem grzbietowym. Dwa miesiące wcześniej została ona też trzykrotną młodzieżową mistrzynią kraju. Kolejnym pływakiem Stilonu klasy mistrzowskiej był Wiesław Załuski, który początkowo zdobywał medale w młodzikach, a w 1968 r. został już I i II wicemistrzem Polski seniorów.

Warto wspomnieć w tym miejscu o pływakach Unii/Stilonu z lat 50-tych i 60-tych. Na basenach całej Polski klub reprezentowali między innymi: Jadwiga Stalewska, Mirosława Sikorska, Halina Gintowt, Justyna Michalska, Anna Rzewińska, Halina Kućmierz, Halina Olszewska, Zofia Uścińska, Teresa Purchała, Ewa Wołoszyn, Paluch, Rudnicka, Dworzyńska, Sawoń, Teodor Laufner, Broniewicz, Zbigniew Safiańczuk, Urbański, Bolesław Sieniarski, Mieczysław Sikorski, Stanisław Kaczor, Stanisław Tarczyński, Maczugowski, Wacław Dzierżyc, Jerzy Prokesz, Kazimierz Bogdanowicz, Roman Słodowski, Krzysztof Mirowicz, Miszewski, Kazimierz Tyrakowski, Leon Szyszko, Władysław Łuczaj (później piłkarz Stilonu), Wanda Sobocińska, Jerzy Urbanowicz, Stanisław Thel, Antoni Thel, Zbigniew Załuski, Elżbieta Zalewska, a także Ryszard Łuczak, Jan Grabizna, Roman Furmaniak, Jan Tarułka, Jerzy Karymow, Edmund Olszewski, Ireneusz Tonn, Romuald Stachowiak, Tadeusz Dworak, Jacek Perliński, Wiesław Załuski (będący jednocześnie członkami I-ligowej ekipy waterpolistów). Niebiesko-biali startowali głównie w mistrzostwach okręgu, eliminacjach Drużynowych Mistrzostw Polski oraz eliminacjach Pucharu CRZZ.

W 1962 roku w sekcji trenowało 35 pływaków w wieku 14-26 lat, a Stilon plasował się w okolicach 30-40 miejsca w kraju (niebiesko-biali pokonali w tym okresie w meczach towarzyskich Znicza Gorzów 76:66 i Wartę Gorzów 84:47, a następnie AZS Poznań 72:59, Pogoń Szczecin 74.5:67.5, Czarnych Wrocław 66:64, Astrę Krotoszyn 84:46, Lecha Poznań 71.5:70.5 i Wartę Poznań 157:150). W 1964 roku gorzowianie rywalizowali w meczach towarzyskich z Lokomotive Frankfurt n/O i ASV Linz, a potwierdzeniem rosnącego poziomu "stilonowskich" pływaków były wysokie lokaty we współzawodnictwie klubowym - między innymi wysokie, 9. m-ce w klasyfikacji Polskiego Związku Pływackiego za 1966 rok, za Legią Warszawa, Arkonią Szczecin, Wisłą Kraków, Ślęzą Wrocław, Śląskiem Wrocław, Pałacem Młodzieży Warszawa, Pafawagiem Wrocław i AZS AWF Warszawa. W barwach sekcji pływackiej ZKS pojawili się wówczas między innymi: Zofia Klim, Elżbieta Tomaszyk, Ewelina Jabłońska, Ewa Danowska, Agnieszka Dawidowska, Barbara Wawrzon, Aleksandra Krywuć, Wiesława Matuszak, Krystyna Musiał, Zofia
Ryś, Katarzyna Bujakiewicz, Zbigniew Kobierecki, Mieczysław Zdziebłowski, Czesław Bartoszewicz, Stanisław Tomaszewski
.

Na początku lat 70-tych zawodnicy ZKS regularnie zdobywali tytuł mistrza Federacji "Chemik", mając za najgroźniejszych rywali Unię Tarnów i Wisłę Puławy, a w 1972 r. pływacy Stilonu sięgnęli aż po 11 medali w letnich i zimowych MP seniorów oraz juniorów. W kolejnych kilku latach zaczęto już w Polsce mówić o gorzowskiej "szkole" pływania. Na basenach całego kraju brylowały takie zawodniczki, jak: Jolanta Dawidowska (dwa tytuły Mistrza Polski w 1973 r. i dwa wicemistrza w 1972 r.) i Małgorzata Gulatowska (wicemistrzostwo Polski oraz brązowy medal w 1976 r.). Dla przykładu, ta druga w jednym tylko 1976 roku ustanowiła osiem rekordów Polski w kategorii juniorek. Dzielnie wspierali je: Leszek Kaczmarek, Romuald Stachowiak, Janusz Wojewódzki (mistrzowie Polski juniorów), Jan Nowak, ponadto Marek Siegel, Ewa Obrzut, Ewa Szyjkowska, Mirosława Zydorczak, Szymkowiak, a w młodszych kategoriach wiekowych także Dorota Kisiel, Grażyna Watras, Barbara Marcinkiewicz i Elżbieta Sudczak. W meczach towarzyskich gorzowianie pokonali między innymi TSG Calbe (NRD), oraz silną Astorię Bydgoszcz, Szombierki Bytom i Transbud Zielona Góra, na wielomeczu z okazji "Dnia Chemika" w czerwcu 1974 roku. Sekcją pływacką oraz waterpolową opiekowały się wówczas Zakład Folii i zakładowa Straż Pożarna.

Fot. "Ziemia Gorzowska".

W drugiej połowie lat 70-tych zaznaczył się drobny kryzys, który jednak szybko przezwyciężono, gdyż cały czas trwała w Stilonie znakomita praca z młodzieżą. Coraz lepsze wyniki uzyskiwali tacy pływacy, jak Izabela Skora, czy też Paweł Flugel. Nieco gorzej było w kategorii seniorskiej, gdyż po medalu Gulatowskiej na następne czekać trzeba było cztery lata (trzy "krążki" wywalczyła w 1980 r. Anna Korona). W barwach Stilonu pływali także między innymi: Beata Kuligowska, Katarzyna Kosznik, Jolanta Sławińska, Aneta Gronek, Robert Padewski, Leszek Andrusyszyn, Jarosław Hanysz, Janusz Madejek, Marek Siegel, Anna Grajek oraz Iwona Dubaniewicz. Nie było już Gulatowskiej, która w 1977 r. przeszła do Lecha Poznań. W owym okresie stilonowscy pływacy wygrali wielomecze o Puchar Prezydenta Gorzowa oraz Koszalina, pokonując Wartę Poznań, Śląsk Wrocław, Lecha Poznań, Stal Stocznię Szczecin, Juvenię Wrocław, Neptuna Stargard Szczeciński, AZS Koszalin, Astorię Bydgoszcz, oraz ekipy z Neubrandenburga, Zwickau, Plauen, Lipska i Wittenberga.

W 1976 r. został powołany Gorzowski OZPł., a ponadto oddano do użytku otwarty basen "Stilonu" z podgrzewaną wodą. Rozwinięto szeroko zakrojoną pracę z dziećmi, która w latach osiemdziesiątych zaowocowała dobrymi wynikami sportowymi. Uczyniono też dalszy krok w zakresie rozszerzania zasięgu szkolenia, przede wszystkim poprzez nadanie Szkole Podstawowej Nr 17 statusu szkoły sportowej o profilu pływackim; patronat nad nią objął ZKS Stilon. Wkrótce ujawniła się nowa generacja utalentowanej młodzieży, m. in.: Anna Gadomska, Magdalena Klimas, Magdalena Chudzik, Anna Lisiecka, Andrzej Kadłubowski, Ewa Zacharowska, Agnieszka Golczak, Jakub Prokopow, Mirella Paradowska, Andrzej Janczewski i Sławomir Richter. Ten ostatni wystąpił kilka razy w reprezentacji Polski, w 1996 roku zdobył w Mission Viejo tytuł mistrza stanu Kalifornia, a w 1999 roku doczekał się w końcu zdobycia tytułu Mistrza Polski, już w barwach MKP Słowianka. W latach 90-tych do tej grupy dołączyli: Magdalena Chorąży, Ilona Grochocka, Monika Orkowska, Anna Świderska, Magdalena Dudziec, Krzysztof Świderski, Bernard Kamiński, Zbigniew Czyżewski, Norbert Orzechowski, Ewa Diakonów, Anna Zawór, Agata Chmielewska, Kacper Apryczyn, Rafał Pośpiech, Łukasz Skoczeń, Jacek Borkowski i inni.

Fot. "Sport w województwie gorzowskim 1975-1990" - B. Woltmann.

Od 1986 r. zawodnicy ZKS Stilon zaczęli znowu przywozić z najważniejszych imprez krajowych grad medali. Wielkie sukcesy przyniosły zwłaszcza lata 1988-90. W MP juniorów Stilon zdobył w tym okresie 22 medale (7 złotych, 8 srebrnych, 7 brązowych), ponadto po długiej przerwie do "skarbca" ZKS Stilon wpadły też medale w MP seniorów, które wywalczyli: Sławomir Andruszkiewicz ("brąz" w 1989 r.) i Mirella Paradowska ("brąz" w 1990 r.). W klasyfikacji zespołowej Stilon wywalczył wówczas 4. miejsce w kraju. Następne lata (1992-96) to kolejne pasmo sukcesów tej najbardziej medalodajnej dyscypliny w historii klubu. Tylko na zimowych MP w 1995 roku pływacy ZKS Stilon wywalczyli we wszystkich kategoriach wiekowych 39 medali. W okresie tym gorzowska ekipa zajmowała podczas Drużynowych Mistrzostw Polski piątą lokatę, była klasyfikowana w przeróżnych rankingach nawet na czwartym miejscu, a dodatkowo pływacy Stilonu startowali w Holandii, Szwajcarii i Niemczech, w zawodach z udziałem Konig Zwerklub Amsterdam, Natation Verey, SC Herford oraz ekip z Karl-Marx-Stadt i Eberswalde.

Fot. "Ziemia Gorzowska".

Największe sukcesy w pierwszej połowie lat 90-tych osiągnął Paweł Wypiśniak - "etatowy" wicemistrz Polski w pływaniu stylem grzbietowym. W latach 1992-97 zdobył on 16 medali na letnich i zimowych mistrzostwach kraju. Reprezentował barwy narodowe, został też powołany w skład kadry "B" na Igrzyska Olimpijskie w Atlancie. Na zimowych MP medal w kategorii seniorów wywalczył również Kazimierz Komar (1992), a na letnich MP cztery razy na trzecim miejscu uplasowały się sztafety pływaczek ZKS Stilon z Magdaleną Chorąży, Ewą Diakonów, Iloną Grochocką, Agatą Chmielewską i Dorotą Ladowską w składzie, ostatni raz w 1997 roku, podczas mistrzostw rozgrywanych na gorzowskim basenie przy ul. Energetyków. W kategorii wiekowej młodzieżowiec i junior starszy wybijali się Richter, Chorąży oraz Świderski. Karierę rozpoczynali w owym okresie Piotr Tatarynowicz, czy późniejszy olimpijczyk z Aten (w barwach AZS Warszawa) Łukasz Drzewiński.

Mimo trudnych warunków szkoleniowych (kilkakrotne remonty basenu krytego: 1963, 1967, 1969-70; do 1975 r. brak basenu odkrytego), pływacy ZKS Stilon uzyskali bardzo dobre wyniki, a najlepsi z nich należeli do ścisłej czołówki Polski. Ogromną zasługę w tych osiągnięciach mają trenerzy, zwłaszcza Mieczysław Zagórski, Zdzisław Antonowicz, Mieczysław Moczulski, Stanisław Moczydłowski, Wanda Zagórska, Jerzy Prokesz, Lech Lastowski, Wanda Murawiak, Leon Szyszko, Jerzy Karymow, Genowefa Białonowicz, Mirosław Kluk, Krzysztof Rys, Krzysztof Sieroń i Jerzy Ćwikła.

Fot. archiwum.

W 1997 r., na fali przekształceń ZKS Stilon, sekcja pływacka została wyodrębniona i przekazana do nowo utworzonego Miejskiego Klubu Pływackiego "Słowianka". Zawodnicy MKP w kolejnych latach osiągali dalsze sukcesy, z tytułami MP seniorów i medalami ME włącznie. Na "stilonowskim" basenie przy ul. Energetyków w 1997 roku odbyły się Letnie Mistrzostwa Polski w pływaniu, na których jeden brązowy medal wśród seniorek zdobyła sztafeta pływaczek MKP.

Bibliografia:
"Stilon Gorzowski"
"Gazeta Gorzowska"
"Gazeta Lubuska"
"Ziemia Gorzowska"
"Sportowy Kurier Gorzowski"
"Sport w województwie gorzowskim 1975-1990" - B. Woltmann
"Zarys historii sportu w Gorzowie 1945-1997" - B. Woltmann
"Kultura fizyczna w województwie gorzowskim" - J. Gaj, A. Natanek
"Przygody ze sportem" - J. Delijewski
źródła własne